Zanim przeczytasz
Air gap to kopia odcięta od sieci, więc zdalny atak jej nie sięgnie. Kopia niezmienialna jest podłączona, ale magazyn nie pozwala jej zmienić ani skasować przed końcem ustawionego terminu. W domu wystarczy dysk odłączany po każdym backupie, w małej firmie najlepiej dodać blokadę usuwania w magazynie. O wyborze decyduje to, czy kopię robisz ręcznie (air gap), czy automatycznie co noc (kopia niezmienialna).
- Dlaczego: kopia stale podłączona bywa szyfrowana razem z danymi.
- Jak: dysk podłączany tylko na czas backupu albo blokada usuwania po stronie magazynu.
- Uwaga: NAS stale w sieci to jeszcze nie air gap.
- Uwaga: żadna z metod nie naprawi kopii zapisanej już po zainfekowaniu.
Co to jest air gap w kopii zapasowej
W backupie air gap oznacza odcięcie nośnika od sieci i komputera, by żaden zdalny atak nie dosięgnął plików. Nazwa pochodzi od dosłownej przerwy powietrznej: w klasycznej definicji, którą przytacza Wikipedia, jest to fizyczna izolacja bezpiecznej sieci od sieci niezabezpieczonych, takich jak internet. Słownik AKIT mówi o oddzieleniu fizycznym, elektrycznym i elektromagnetycznym.
Dane trafiają na nośnik, który po zapisie przestaje być częścią sieci, czyli jest offline. Ransomware działający na komputerze nie zaszyfruje dysku, którego system nie widzi. Prawidłowa ochrona przed ransomware bazuje właśnie na kopiach odciętych od zainfekowanego środowiska.
Czy air gap to zawsze fizyczna przerwa?
Nie. W praktyce wystarcza dysk odłączony od zasilania i od portu komputera, a według Wikipedii za air gap bywają uznawane także sieci ze specjalnymi urządzeniami kryptograficznymi, które tunelują pakiety. Liczy się to, że do kopii nie prowadzi żadna ścieżka zdalna. Dysk wpięty na stałe, nawet nieużywany, takiej gwarancji nie daje.
Czym różni się air gap od kopii niezmienialnej
Air gap chroni dystansem, a kopia niezmienialna (immutable backup) blokadą po stronie magazynu. Pierwsza jest poza zasięgiem, bo nikt nie ma do niej połączenia. Druga jest w zasięgu, ale magazyn odrzuca każdą próbę zmiany lub usunięcia danych do końca retencji, czyli ustawionego okresu przechowywania. Podobnie działa model WORM (write once, read many): zapisujesz raz, odczytujesz wielokrotnie.
| Kryterium | Air gap | Kopia niezmienialna |
|---|---|---|
| Na czym polega ochrona | brak połączenia z siecią w czasie, gdy kopia leży odłożona | blokada usuwania i zmian ustawiona w magazynie |
| Kto może skasować | każdy, kto ma fizyczny dostęp do dysku i go podłączy | nikt, aż retencja wygaśnie |
| Wymagany sprzęt | zwykły dysk zewnętrzny lub nośnik wymienny | magazyn z taką funkcją: chmura zgodna z S3, NAS z niezmienialnymi migawkami |
| Wada | ręczna obsługa, łatwo zapomnieć o kopii | koszt przechowywania przez cały okres retencji, konfiguracja po stronie magazynu |
Jeśli backup robisz rzadko i ręcznie, wybieram air gap, bo i tak podłączasz dysk świadomie. Jeśli kopia ma powstawać automatycznie co noc, potrzebna jest blokada w magazynie, bo codziennego odłączania sprzętu nikt nie wytrzyma.
Po co air gap, skoro mam backup
Zwykły backup to za mało, bo ransomware szyfruje wszystko, do czego komputer ma dostęp, także dyski zewnętrzne i udziały sieciowe. Kopia stale podłączona do zainfekowanego komputera może więc zostać zaszyfrowana razem z danymi, które miała chronić. Mechanizm szyfrowania opisuje wpis o tym, jak działa ransomware.
Odcięta lub niezmienialna kopia rozwiązuje ten problem: atakujący nie ma fizycznej ani logicznej ścieżki, by dotknąć zarchiwizowanych danych.
- dysk wpięty na stałe do komputera jest dla ransomware zwykłym folderem do zaszyfrowania,
- dysk odłączony po backupie leży poza zasięgiem, dopóki go nie podłączysz,
- kopia z blokadą usuwania jest widoczna, ale nie da się jej nadpisać ani skasować.
Jak zrobić air gap w domu i małej firmie
Wystarczy dysk zewnętrzny, który podłączasz tylko na czas kopii, a potem odłączasz i chowasz. Drugi taki dysk w rotacji sprawia, że zawsze jeden leży odłączony, nawet w trakcie backupu na drugim. Cały koszt to dwa dyski, bez żadnego specjalnego sprzętu.
- Przygotuj dwa dyski zewnętrzne i oznacz je, na przykład „A” i „B”.
- Podłącz dysk „A” tylko wtedy, gdy zaczynasz kopię.
- Uruchom backup i poczekaj, aż się zakończy.
- Bezpiecznie usuń dysk w systemie, odłącz kabel zasilania i USB.
- Schowaj dysk poza biurkiem, najlepiej w innym pomieszczeniu niż komputer.
- Przy następnej kopii użyj dysku „B”, a „A” zostaw odłączony.
Szczegóły ustawienia kopii i typowe błędy opisuje wpis o tym, jak zrobić backup na dysku zewnętrznym. Nie ustawiaj harmonogramu, który wymaga stale wpiętego dysku, bo to kończy air gap. Gdy dysk fizycznie się uszkodzi, nie naprawiaj go sam: oddaj go do profesjonalnego laboratorium odzyskiwania danych.
Czy kopia na NAS to air gap?
Nie. NAS stale działający w sieci jest osiągalny dla atakującego, który przejmie komputer lub konto w tej samej sieci. Air gap daje dopiero dodatkowa kopia odłączona od sieci albo blokada niezmienialności w samym NAS. Jak przenieść kopię z serwera plików na drugi dysk i do chmury, opisuje wpis o tym, jak zrobić backup NAS.
Jak ustawić kopię niezmienialną
Włącz blokadę usuwania po stronie magazynu i ustaw okres retencji dłuższy niż czas, w którym możesz zauważyć atak. Blokadę trzeba ustawić w magazynie, a nie w programie do backupu, bo tylko magazyn może odrzucić polecenie kasowania, nawet od administratora. Dwa typowe rozwiązania to chmura zgodna z S3 z funkcją blokady obiektu (object lock) oraz niezmienialne migawki (snapshoty) w NAS.
Nazwy opcji i ich dostępność zależą od producenta, więc sprawdź je w aktualnej dokumentacji. Pilnuj trzech rzeczy:
- retencja ma być dłuższa niż najdłuższy czas, jaki może minąć między atakiem a jego wykryciem,
- blokada obejmuje całą kopię, a nie pojedyncze foldery,
- konto, którym zapisujesz kopie, nie ma uprawnień do wyłączenia blokady.
Taka kopia albo odłączony dysk to zwykle ta „jedna poza miejscem” z zasady 3-2-1. Air gap i niezmienialność dobrze się uzupełniają jako dwie niezależne warstwy ochrony.
Jakie są ograniczenia air gap i kopii niezmienialnej
Żadna z metod nie jest pełnym zabezpieczeniem:
- air gap wymaga ręcznej obsługi, a kopia, o której zapomnisz, jest nieaktualna,
- kopia niezmienialna kosztuje, bo każda wersja zajmuje miejsce przez cały okres retencji,
- obie metody zachowują to, co zapisano, więc kopia już zainfekowana w chwili zapisu pozostaje zainfekowana.
Dlatego przed przywróceniem danych z kopii sprawdź, czy komputer jest czysty. Kroki po wykryciu ataku, zanim podłączysz kopię z powrotem, opisuje wpis o tym, co robić po ataku ransomware.



Dodaj komentarz