RPO i RTO: ile danych możesz stracić i jak długo czekać

Awatar Bartosz Gierczak

7 min czytania

Dysk zewnętrzny do kopii zapasowej na drewnianym biurku

Zanim przeczytasz

RPO to maksymalny wiek danych, które możesz stracić, a RTO to maksymalny czas, po którym system lub pliki znów muszą działać. Pierwszy parametr wyznacza, jak często robisz kopie, drugi: skąd i w jaki sposób odtwarzasz. Kopia raz na dobę daje RPO do 24 godzin, więc najpierw ustal, ile pracy możesz stracić, a dopiero potem dobierz harmonogram i nośnik.

  • Dlaczego: kopia raz na dobę oznacza RPO do 24 godzin.
  • Liczby: RPO 15 minut = dane nie starsze niż 15 minut; RTO 2 godziny = działa w 2 godziny.
  • Jak: ustal tolerowaną stratę, potem harmonogram, potem zmierz czas odtworzenia.
  • Uwaga: synchronizacja plików nie jest kopią, bo kasowanie też się synchronizuje.

RPO i RTO: co znaczą te skróty

To dwa parametry planu odtwarzania po awarii. Jeden dotyczy straty danych, drugi przestoju, a oba mierzy się w czasie.

  • RPO (Recovery Point Objective, po polsku „punkt odtworzenia”) wskazuje, do którego momentu w przeszłości cofniesz dane.
  • RTO (Recovery Time Objective, „czas odtworzenia”) wskazuje, ile może minąć od awarii do powrotu do pracy.

Co to jest RPO

To maksymalna akceptowalna utrata danych, mierzona w czasie. Liczysz ją od ostatniej spójnej kopii do chwili awarii. RPO 15 minut oznacza, że po odtworzeniu dane nie są starsze niż 15 minut sprzed awarii.

Dobrze oddaje to porównanie z edytorem tekstu: czy jesteś gotów stracić godzinę pracy po ostatnim „zapisz”, czy najwyżej kilka minut.

Co to jest RTO

To maksymalny czas, w jakim usługa, system lub pliki muszą znów działać po awarii. RTO 2 godziny oznacza powrót do pracy najpóźniej 2 godziny po awarii. Dla sklepu internetowego to 120 minut przestoju, po których sprzedaż musi ruszyć.

Parametr mówi wyłącznie o czasie. System może wrócić w godzinę, ale z danymi sprzed doby: wtedy RTO jest spełnione, a RPO nie.

RPO a RTO: czym się różnią

RPO RTO
O co pyta Ile danych stracisz Jak długo nie będziesz pracować
Jednostka Czas od ostatniej kopii do awarii Czas od awarii do powrotu do działania
Od czego zależy Od częstotliwości kopii Od sposobu i miejsca odtwarzania
Co je poprawia Częstsze kopie Szybszy nośnik, sprzęt zastępczy, przećwiczone odtwarzanie

Parametry są niezależne, więc można mieć krótkie jedno i długie drugie. Kopia co godzinę daje niskie RPO, ale jeśli po awarii laptopa czekasz kilka dni na nowy sprzęt, RTO jest długie. Odwrotnie: szybki powrót z obrazu sprzed miesiąca to krótkie RTO i fatalne RPO. Zaczynam od RPO, bo od niego zależy harmonogram kopii; RTO dobieram potem.

Jak RPO wynika z harmonogramu kopii

RPO nie może być krótsze niż odstęp między kopiami. Kopia raz na dobę daje RPO do 24 godzin: jeśli backup startuje codziennie o 22:00, a awaria trafia następnego dnia o 21:30, tracisz prawie cały dzień pracy (przykład z devology.pl).

Odstęp między kopiami jest więc górną granicą straty, nie jej średnią. Przeciętnie stracisz mniej, ale planować trzeba na najgorszy moment tuż przed kolejnym backupem.

Synchronizacja to nie kopia

Usunięcie albo zaszyfrowanie pliku jest synchronizowane tak samo jak zwykła zmiana, więc plik znika lub psuje się na każdym urządzeniu. Replikacja chroni przed awarią sprzętu, ale nie przed skasowaniem danych: do stanu „sprzed wczoraj” wraca tylko kopia (runbookly.io). Sam OneDrive, Dropbox czy RAID nie spełnią więc Twojego RPO po skasowaniu danych ani po ataku ransomware.

Od czego zależy RTO

Czas powrotu do działania wyznaczają objętość danych, rodzaj nośnika i to, czy masz sprzęt, na którym ruszysz od razu.

  • Objętość danych: kilka dokumentów wraca od ręki, cała biblioteka zdjęć i program księgowy to inna skala.
  • Dysk zewnętrzny: pliki kopiujesz prosto na komputer, ale potrzebujesz działającego komputera.
  • NAS: odtwarzasz przez sieć lokalną, bez udziału internetu.
  • Chmura: tempo wyznacza łącze, a dostęp wymaga sprzętu i działającego konta.
  • Obraz systemu: wraca cały system z programami w jednym kroku, ale musisz mieć sprzęt, na który go wgrasz.

Bez sprzętu zastępczego RTO zaczyna się od zdobycia komputera, dopiero potem odtwarzasz. Nośnik wybieram po zmierzeniu czasu odtworzenia, bo opis produktu mówi o prędkości, a nie o Twoim zestawie danych. Gdy zawiódł fizycznie sam dysk z danymi, odzyskiwanie należy do profesjonalnego laboratorium, które nie gwarantuje wyniku.

Jak sprawdzić swoje RTO

RTA (Recovery Time Actual) to zmierzony, rzeczywisty czas odtworzenia i to jego porównujesz z założonym RTO.

  1. Wybierz próbny zestaw: kilka folderów o typowych rozmiarach z ostatniej kopii.
  2. Odtwórz go w innym miejscu niż oryginał, tą samą drogą, której użyjesz po awarii, i włącz stoper.
  3. Zakończ pomiar, gdy pliki da się otworzyć, nie gdy skończy się kopiowanie.
  4. Przelicz wynik na cały zbiór i porównaj z RTO. Gdy RTA jest dłuższe, zmień nośnik, zmniejsz zakres kopii albo skoryguj założenie.

Bez próby deklaracja RTO jest fikcją. Z audytów firmy Engave wynika, że organizacje deklarują RTO 4 godziny, a infrastruktura odtwarza środowisko w 12–24 godziny. RTO jest czasem możliwym do osiągnięcia, nie wpisanym w dokument, a kopia, której nigdy nie odtworzono, jest nadzieją, nie planem.

Ile powinny wynosić RPO i RTO w domu i małej firmie

To zależy od tego, ile kosztuje Cię godzina utraconej pracy lub przestoju. Im krótsze RPO i RTO, tym wyższy koszt i większe wymagania techniczne.

Ekonomicka.sk podaje trzy przykładowe klasy ważności, nie normę. Obok nich nasze przełożenie na dom i małą firmę:

Klasa RTO RPO Dla kogo
A 15 minut do 1 minuty System, którego przestój od razu generuje straty, np. sprzedaż online
B 4 godziny 15 minut Program księgowy, faktury, bieżąca praca małej firmy
C 24 godziny 24 godziny Zdjęcia, dokumenty prywatne, archiwum

Przykładowo modele disaster recovery sięgają od „cold” z RTO 24 godziny i więcej po active-active z RTO poniżej 15 minut, ale to rozwiązania dla dużych firm. Dla domu wystarcza klasa C, a mała firma często potrzebuje klasy B dla kilku najważniejszych systemów. W ustaleniu tych procedur pomaga disaster recovery plan dostosowany do możliwości małej firmy.

Jak ustalić własne RPO i RTO

Zacznij od tolerowanej straty, nie od tego, co masz skonfigurowane. Częsty błąd to sprawdzenie, że kopie robią się raz na dobę, i wpisanie tego odstępu jako RPO. Odpowiedz na cztery pytania:

  1. Co jest niezbędne do pracy lub czego nie odtworzysz wcale?
  2. Ile godzin pracy możesz odtworzyć ręcznie?
  3. Ile możesz czekać na powrót do działania?
  4. Ile jesteś gotów zapłacić za krótszą stratę i krótszy przestój?

Te liczby ustala właściciel danych, nie osoba konfigurująca kopię: w firmie to szef, nie informatyk. Dopiero potem dobierz harmonogram; podpowiada go tekst o tym, co kopiować i jak często.

Co RPO i RTO mówią o całej strategii

Te dwie liczby wybierają rodzaj kopii i liczbę jej egzemplarzy. Krótkie RPO wymusza częste kopie, a RTO wpływa na wybór sposobu odtwarzania i miejsca, w którym kopia leży. Ile egzemplarzy trzymać i gdzie, rozstrzyga zasada 3-2-1.

Którą kopią uzyskasz krótsze RPO

Krótsze RPO uzyskasz tą kopią, która wykonuje się szybciej, bo krótszy czas zapisu pozwala tworzyć backup częściej. Czas odtwarzania przekłada się z kolei na RTO. Jak różnią się pod tym względem kopia pełna, różnicowa i przyrostowa, opisuje osobny tekst.

Czy RPO i RTO mają znaczenie po ataku ransomware

Tak, bo po ataku liczy się, z której kopii wrócisz i jak szybko. RPO mówi, ile pracy zniknie, RTO: jak długo będziesz stać. Jeśli kopia jest zsynchronizowana z zaszyfrowanymi plikami, czystego stanu już nie ma. Pierwszą godzinę po ataku opisuje tekst o tym, co robić po ataku ransomware.

Czy RPO 0 jest możliwe w domu?

Nie, w praktyce nie. RPO bliskie zera wymaga ciągłej replikacji i kosztownej infrastruktury wysokiej dostępności, a sama replikacja nie chroni przed skasowaniem. W domu realistyczne jest RPO liczone w minutach lub godzinach, a klasa z RPO do 1 minuty wymaga rozwiązań firmowych.

Awatar Bartosz Gierczak

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *