Zanim przeczytasz
Odetnij zainfekowany komputer od sieci i odłącz podłączone dyski, nie płać okupu i sprawdź, czy kopia zapasowa przetrwała atak. Pliki wrócą z kopii na czystym systemie, bo samo usunięcie złośliwego programu ich nie odszyfruje.
- Dlaczego: bez klucza odzysk jest praktycznie niemożliwy (Wikipedia).
- Jak: zdjęcie komunikatu, odłączone dyski, czysty system, pliki z kopii.
- Uwaga: firma ma 72 godziny na zgłoszenie naruszenia do UODO (art. 33 RODO).
- Liczby: AES 128 lub 256 bit, więc klucza nie zgadniesz (Trend Micro).
Co zrobić w pierwszej godzinie po ataku ransomware?
Sześć kroków, w tej kolejności:
- Odłącz kabel sieciowy i wyłącz Wi-Fi.
- Odłącz dyski USB i NAS od komputera oraz od sieci.
- Nie płać i nie odpisuj przestępcom.
- Zrób telefonem zdjęcie komunikatu, zapisz nazwę pliku z żądaniem i nowe rozszerzenie zaszyfrowanych plików.
- Zmień hasła, ale z innego, czystego urządzenia.
- Sprawdź kopię zapasową na innym, czystym komputerze.
Najpierw odcinam, dopiero potem diagnozuję, bo każda minuta online to kolejne zaszyfrowane udziały sieciowe. Zdjęcie i nazwa pliku z żądaniem przydadzą się później, gdy będziesz szukać informacji o tej odmianie ransomware.
Które działanie najlepiej ogranicza skutki ataku?
Odcięcie zainfekowanego urządzenia od sieci i od dysków. Zatrzymuje szyfrowanie kolejnych zasobów, zanim złośliwy program dotrze do udziałów sieciowych, NAS i podłączonych nośników.
Czy płacić okup?
Nie. Zapłata nie daje gwarancji odszyfrowania (ESET). Najpierw sprawdź kopię i skontaktuj się z pomocą techniczną producenta swojego zabezpieczenia, który wie, czy dla danej odmiany istnieje sposób odszyfrowania.
Jak rozpoznać atak ransomware?
Atak ransomware rozpoznasz po:
- komunikacie o okupie na ekranie,
- pliku tekstowym z żądaniem w zainfekowanych folderach,
- zmienionych rozszerzeniach plików,
- braku dostępu do plików albo do całego systemu.
Rozszerzenia zmienia wiele rodzin ransomware, więc nowa, nieznana końcówka nazwy pliku jest wyraźnym sygnałem (ESET).
Objawy zależą od typu programu. Screen locker blokuje dostęp do ekranu. Crypto-ransomware szyfruje pliki na dysku, a diskcoder szyfruje cały dysk, więc system może się w ogóle nie uruchomić.
Jak usunąć ransomware i odzyskać pliki?
Usunięcie ransomware nie odszyfruje plików. Czyszczenie systemu i odzyskiwanie danych to dwie osobne sprawy: pierwsza usuwa program, druga wymaga klucza deszyfrującego, a ten zostaje u przestępców.
Szyfrowanie odbywa się zwykle algorytmem AES 128 lub 256 bit, więc odgadnięcie klucza siłowo nie wchodzi w grę (Trend Micro). Przy poprawnie przeprowadzonym ataku odzysk bez klucza jest praktycznie niemożliwy, dlatego liczą się zewnętrzne kopie (Wikipedia).
Odzyskiwanie danych obejmuje cztery kroki:
- Zapytaj producenta zabezpieczeń o możliwość odszyfrowania przed podjęciem dalszych działań.
- Przygotuj czysty system: zainstaluj go od nowa albo użyj komputera, którego atak nie dotknął.
- Skopiuj pliki z kopii zapasowej, której atak nie dosięgnął.
- Gdy nośnik jest uszkodzony fizycznie, odeślij go do profesjonalnego laboratorium odzyskiwania danych. Skuteczności nikt nie może obiecać.
Które kopie przeżyją atak?
Kopia podłączona na stałe (dysk USB, NAS, zamontowany udział) jest narażona, a najbezpieczniejsza jest kopia odłączona, offline lub niezmienna. Grupy ransomware po wejściu do sieci potrafią tygodniami badać infrastrukturę i docierać do kopii zapasowych, zanim uderzą (justjoin.it). Ochronę przed takim scenariuszem zapewnia izolacja typu air gap.
| Rodzaj kopii | Czy atak może ją zaszyfrować | Co zrobić |
|---|---|---|
| Dysk USB podłączony na stałe | Tak | Odłącz od razu, sprawdź na czystym komputerze |
| NAS lub zamontowany udział sieciowy | Tak, bo leży w sieci ofiary | Odetnij od sieci, przejrzyj dostępne wersje plików |
| Dysk odłączony po wykonaniu kopii | Nie, jeśli był odłączony w chwili ataku | Podłącz dopiero do czystego komputera |
| Kopia niezmienna | Nie, nie da się jej nadpisać | Odtwórz wersję sprzed ataku |
Kopię sprawdzam na innym, czystym komputerze, zanim cokolwiek nadpiszę. Gdy sam NAS stoi w sieci ofiary, potrzebna jest kopia NAS i druga kopia poza siecią. Dołóż też kopię poza zasięgiem ataku: zasada 3-2-1 zakłada trzy kopie, z czego jedna leży poza nim.
Co dalej, gdy pliki wrócą?
Znajdź, którędy atak wszedł. Najczęściej to phishing: wiadomość ze złośliwym załącznikiem lub linkiem, a załączniki Office z makrami działają, gdy użytkownik zezwoli na skrypt (Trend Micro). Autor justjoin.it szacuje, że tak zaczyna się ponad 90% ataków. Zmień hasła na wszystkich kontach, do których komputer miał dostęp, i przejrzyj kopie według zasady 3-2-1.
Co robi firma: zgłoszenie naruszenia
Firma, której atak dotknął dane osobowe, ma 72 godziny od stwierdzenia naruszenia na zgłoszenie do UODO. Wynika to z art. 33 RODO, a art. 34 reguluje powiadamianie osób, których dane dotyczą. Atak ransomware na dane osobowe jest naruszeniem ochrony danych także wtedy, gdy nic nie wyciekło, a dane tylko zniszczono lub zmodyfikowano (Niebezpiecznik).
Przy podwójnym wymuszeniu przestępcy poza szyfrowaniem grożą ujawnieniem skradzionych danych. Wtedy sama kopia zapasowa nie rozwiązuje problemu. Przy danych osobowych skonsultuj się z prawnikiem lub inspektorem ochrony danych; to nie jest porada prawna.



Dodaj komentarz