Zanim przeczytasz
Kopia zapasowa to osobny duplikat ważnych danych, dzięki któremu odzyskasz pliki po awarii sprzętu, błędzie, kradzieży lub ataku złośliwego oprogramowania. Ma sens pod dwoma warunkami: leży poza oryginałem i naprawdę da się z niej odtworzyć dane. Warto ją robić wszędzie tam, gdzie strata byłaby nie do odrobienia. Według badania Kroll Ontrack, które przytacza teoriabiznesu.pl, jedna trzecia respondentów kopii w ogóle nie wykonuje, najczęściej z braku czasu.
- Dlaczego: awaria sprzętu, błąd, ransomware, kradzież
- Jak: ważne pliki poza oryginałem, według harmonogramu
- Uwaga: synchronizacja z chmurą to nie backup
- Sprawdź: raz na jakiś czas test odtworzenia
Co to jest kopia zapasowa?
Kopia zapasowa, czyli backup, to duplikat danych przechowywany osobno od oryginału. W tej definicji liczy się słowo „osobno”: plik skopiowany do innego folderu na tym samym dysku zniknie razem z oryginałem, gdy dysk ulegnie awarii. Kopia pozwala wrócić do stanu sprzed utraty, uszkodzenia lub zniszczenia danych. Obie nazwy znaczą to samo i dotyczą danych, a nie programu, który je kopiuje.
Na czym polega tworzenie kopii zapasowej?
Na skopiowaniu wybranych danych w inne miejsce, ręcznie albo według harmonogramu, czyli ustalonych godzin, o których program sam robi kopię. Wystarczą trzy czynności:
- Wybierz dane, których utrata byłaby nieodwracalna.
- Skopiuj je na inny nośnik lub w inne miejsce: dysk zewnętrzny, serwer NAS (dysk sieciowy) albo do chmury.
- Sprawdź odtworzenie: przywróć kilka plików z kopii i otwórz je.
Co chroni kopia zapasowa?
Chroni przed zdarzeniami, które odbierają ci oryginał, o ile kopia leży gdzie indziej niż on.
| Zagrożenie | Przykład | Dlaczego kopia pomaga |
|---|---|---|
| Awaria sprzętu | dysk przestaje działać, laptop zalany kawą | dane leżą na innym nośniku, więc przywracasz je na sprawnym urządzeniu |
| Błąd człowieka | skasowany folder, nadpisany dokument | możesz wrócić do wcześniejszego stanu pliku |
| Ransomware | złośliwy program szyfruje pliki i żąda okupu | niezaszyfrowana kopia pozwala odtworzyć pliki bez negocjacji z atakującym |
| Kradzież | skradziony laptop lub telefon | dane zostają w kopii przechowywanej gdzie indziej |
| Pożar i zalanie | pożar mieszkania, powódź | kopia trzymana poza budynkiem nie ucierpi w tym samym zdarzeniu |
| Awaria oprogramowania | nieudana aktualizacja systemu, uszkodzony program | przywracasz pliki i ustawienia sprzed awarii |
Gdy dysk uszkodził się fizycznie, a kopii nie ma, nie próbuj go naprawiać samodzielnie. Zajmuje się tym laboratorium odzyskiwania danych, które nie może zagwarantować wyniku.
Co zapisać w kopii?
Zapisz to, czego nie odtworzysz z innego źródła. Na telefonie zapisz kontakty, wiadomości, notatki, kalendarz, zdjęcia, filmy i dane przeglądarki. Na komputerze zapisz też:
- dokumenty, umowy i rozliczenia
- zdjęcia i filmy
- konfiguracje programów
- bazy danych razem z plikami spoza bazy
Pliki spoza bazy mają znaczenie, bo sam backup bazy nie przywróci zdjęcia ani dokumentu, którego nie ma w kopii plików (webmode.pl). Bazy i pliki zabezpieczaj razem.
Po co mi kopia zapasowa?
Bo dane, których nie da się odtworzyć, znikają bez zapowiedzi, a awaria, pomyłka i atak nie wybierają dogodnej chwili. Zdjęć rodzinnych nie zrobisz drugi raz, a rozliczeń firmy nie odtworzysz z pamięci.
Skala problemu wynika z badania Kroll Ontrack: 20% respondentów doświadczyło znacznej utraty danych, a tylko 43% z nich odzyskało dane w całości lub prawie w całości. Większość poszkodowanych została więc z brakami.
Sama zaczynam od jednego pytania: czy da się to odtworzyć inaczej? Program z instalatora pobierzesz ponownie, więc może poczekać. Zdjęcia, dokumenty i księgowość trafiają do kopii najpierw.
Czym kopia zapasowa różni się od synchronizacji i chmury?
Chmura nie jest kopią zapasową sama z siebie: jest miejscem, a kopia to sposób postępowania z danymi.
| Co robi | Co dzieje się po skasowaniu pliku | |
|---|---|---|
| Kopia zapasowa | zachowuje stan danych z chwili wykonania kopii | plik zostaje w kopii na czas jej przechowywania (retencję) |
| Synchronizacja | wyrównuje pliki między urządzeniami lub kontami | usunięcie przenosi się na pozostałe miejsca; zależy od narzędzia |
| Chmura | miejsce przechowywania | zależy od tego, czy służy do synchronizacji, czy do kopii |
Chmura staje się miejscem kopii wtedy, gdy trzyma wcześniejsze stany plików, a nie tylko ich ostatnią wersję.
Gdzie powinna leżeć kopia zapasowa?
Z dala od oryginału i od tego samego konta lub serwera. Kopia w tym samym miejscu i pod tym samym dostępem może paść od tego samego zdarzenia co oryginał (webmode.pl). Pożar zniszczy oba dyski stojące obok siebie, a atak na konto dosięgnie plików i ich kopii.
Ogólną regułę podaje zasada 3-2-1: trzy kopie, na dwóch nośnikach, z jedną poza domem. Jeśli nie wiesz, gdzie zapisuje się twoja kopia, sprawdź to w ustawieniach programu lub usługi, która ją robi.
Jak dużo danych możesz stracić?
To zależy od dwóch pytań: ile nowych danych możesz utracić i jak długo możesz czekać na powrót do pracy. Pierwsze nazywa się RPO (Recovery Point Objective) i wyznacza, jak często robić kopię. Drugie to RTO (Recovery Time Objective), czyli dopuszczalny czas niedostępności danych lub systemu.
Dla zdjęć rodzinnych wystarczy kopia rzadsza, na przykład po każdym większym zgraniu zdjęć z aparatu. Faktury firmy wymagają kopii częstszej, bo każdy dzień pracy bez zabezpieczenia to dzień do odtworzenia ręcznie.
Kiedy kopia zapasowa działa?
Wtedy, gdy da się z niej odtworzyć dane. Harmonogram dowodzi tylko, że kopie powstają, a potwierdzenie wykonania zadania nie znaczy jeszcze, że pliki wrócą. Dlatego od czasu do czasu sprawdzaj, czy da się z kopii odtworzyć pliki (codedream.pl).
Co się stanie, gdy usunę kopię zapasową?
Stracisz możliwość powrotu do tego stanu danych. Oryginał zostaje, ale bez zabezpieczenia. Starą kopię usuwaj dopiero wtedy, gdy masz nowszą, sprawdzoną.


Dodaj komentarz